Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини ја заокружува клучната институционална фаза за заштита, контрола и меѓународна афирмација на македонскиот рубин. На денешната прес-конференција, министерката Сања Божиновска, заедно со претставници од Геолошкиот завод и Државниот завод за индустриска сопственост, го презентираше новиот систем кој ќе обезбеди правна гаранција, сертификација и спречување на злоупотребите на овој уникатен природен ресурс.
Процесот започна во 2025 година, а по изработката на посебниот Елаборат, Државниот завод за индустриска сопственост на 17 јуни 2026 година донесе решение со кое географскиот назив „Македонски рубин“ беше официјално заштитен. Овој специфичен полускапоцен камен од природен корунд е директно поврзан со прилепските доломитски и калцитско-доломитски мермери.
За практично спроведување на заштитата е формирана посебна Комисија за контрола на квалитетот и посебните својства на производот. Комисијата е предводена од Анета Ристовска, а во нејзиниот состав влегуваат и Кика Шпритова, Мице Тркалески, Филип Јованоски и Деан Шкартов.
Новиот систем предвидува воспоставување јавен регистар на сите лиценцирани правни и физички лица кои се занимаваат со вадење, обработка и продажба на рубинот. Секој автентичен производ ќе поседува сертификат со QR-код, чија изработка е планирана до крајот на октомври. Преку скенирање на кодот, купувачите и туристите ќе добијат директна институционална гаранција за потеклото и квалитетот на каменот.
Паралелно со домашната регулатива, Државниот завод за индустриска сопственост достави иницијатива до Владата за пристапување кон Женевскиот акт на Лисабонскиот договор. Овој чекор ќе овозможи географската ознака „Македонски рубин“ да добие меѓународна заштита и препознатливост на глобалниот пазар.
Прашањата поврзани со заштитата и прометот на македонскиот рубин ќе бидат соодветно инкорпорирани и во новиот Закон за рударство кој е во фаза на изработка. Како дел од промотивните активности, во просториите на Министерството е отворена и мини-галерија посветена на минералните богатства, реализирана во соработка со невладината организација „Откритие“. Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски денеска, во објектот на Специјалната антитерористичка единица „Тигар“, официјално ја отвори четиридневната заедничка обука за техники на пробивање. Овој специфичен обучен процес се реализира во директна соработка со елитната специјална единица РАИД на француската национална полиција.
На официјалното отворање присуствуваа амбасадорот на Франција, Кристоф ле Риголер, претставници на француската единица РАИД, како и раководството и припадниците на САЕ „Тигар“.
Во своето обраќање, министерот Тошковски истакна дека оваа активност претставува практично продолжение на долгогодишната институционална соработка меѓу министерствата за внатрешни работи на двете земји. Темелите на оваа рамка беа поставени со Договорот за соработка во областа на внатрешната безбедност од 2003 година.
Партнерството со Франција низ годините се развива преку континуирани обуки, работилници и специјализирани експертски програми, поддржани од Амбасадата на Франција во Скопје, со што директно се унапредуваат оперативните капацитети на македонската полиција.
Во текот на четиридневните вежби, припадниците на САЕ „Тигар“ ќе ги усовршуваат своите оперативни вештини во областа на техниките на пробивање, потпирајќи се на практичното искуство и методологијата на француските експерти од РАИД.
Министерот нагласи дека вложувањето во практичното знаење и размената на искуства е од клучна важност за одговор на сè покомплексните безбедносни закани, кои бараат брза, тактички прецизна и координирана интервенција на терен. Заврши овогодишната фаза од археолошките истражувања на познатиот повеќеслоен локалитет Цоцев Камен, сместен во селото Шопско Рударе, Кратовско. Локалитетот содржи континуирани траги од човечко присуство од неолитот па сè до минатиот век, а последните истражувања донесоа значајни материјални докази за најстарите праисториски периоди.
Теренските активности годинава се главно насочени кон северниот сектор од локалитетот. На овој дел се откриени остатоци од неолитски објект, како и богат асортиман на подвижни наоди. Меѓу пронајдените предмети се издвојуваат бројни керамички садови, тегови, прешлени, калап за леење на лабриси, како и разни алатки изработени од рог и животински коски.
Како посебно вреден и редок артефакт од овогодишната кампања се издвојува коскено свирче, кое датира од неолитскиот период. Овој предмет е сочуван со своето устие и перфорација низ која излегувал звукот, што го прави еден од најретките вакви наоди од најстарите времиња на подрачјето на државата.
Археолошките истражувања се реализираа како заеднички проект меѓу Археолошкиот музеј на Македонија и Музејот на град Кратово, со финансиска поддршка од Министерството за култура и туризам. Раководител на проектот е д-р Перо Синадиновски, а ко-раководител е проф. д-р Дамјан Донев. Соработката на терен беше остварена и со поддршка од локалната заедница, приватните сопственици на земјиштето и одборот на манастирот „Пет Кладенци - Св. Илија“. Општина Кавадарци доби ново сообраќајно решение со официјалното пуштање во употреба на кружниот тек на Северен Булевар, сместен во непосредна близина на новиот деловен објект на компанијата Lidl. Со реализацијата на овој инфраструктурен зафат значително се унапредува сообраќајната поврзаност, се зголемува безбедноста на сите учесници во сообраќајот и се олеснува протокот на возила во овој дел од градот.
Проектот претставува плод на партнерство меѓу локалната самоуправа и приватниот сектор, при што компанијата Lidl учествуваше со донација и поддршка за неговата реализација, а градежните работи на терен беа изведени од страна на ангажирани локални компании. Градежните активности се одвиваа во неколку фази во текот на август, при што беа целосно асфалтирани 5.300 метри квадратни површина, а потоа беа извршени и завршните работи кои опфатија поставување на сообраќајни знаци и обележување на хоризонталната сигнализација.
На официјалното пуштање во употреба присуствуваа градоначалникот на Општина Кавадарци, Митко Јанчев, и директорот за недвижнини од Lidl, Гоце Гаврилов. Во своите изјави за медиумите тие го истакнаа значењето на соработката меѓу општината и приватниот сектор за развојот на локалната инфраструктура, нагласувајќи дека ваквите заеднички инвестиции обезбедуваат подобри и посовремени услови за секојдневно функционирање на сите граѓани. 
